Meditatie, stress en burnout

Andy Merckaert

Wat is stress? Wat zijn de voornaamste oorzaken van stress? Hoe kan meditatie stress reduceren en zelfs voorkomen?

Er is natuurlijk de ‘gezonde stress’. Deze stress zorgt ervoor dat we productiever, creatiever en alerter zijn. In deze fase is stress oké. Maar wat indien we ons in de fase bevinden dat stress ons prestatieniveau negatief beïnvloedt zodat we haast niet meer presteren en zelfs te maken krijgen met een burnout?  Dan hebben we wel degelijk te maken met negatieve stress die op lange termijn zorgt voor een fysieke, mentale en emotionele uitputting.

Ons bewustzijn springt van de ene gedachte naar de andere, en zonder enige conclusie blijft ons bewustzijn denken in deze ‘loop’ (lus). Deze gedachtegang zorgt dan vaak voor stress. Hoe kunnen we deze lus doorbreken? Welk middel kan hierbij helpen?

Vooreerst is het belangrijk om een onderscheid te maken tussen controleerbare en niet-controleerbare oorzaken van stress. De niet-controleerbare oorzaken zijn situaties die in onze (in)directe omgeving plaatsvinden en die een bepaalde invloed hebben op ons ‘zijn’. Een recent voorbeeld van een oncontroleerbare oorzaak van stress is natuurlijk de Corona-pandemie van 2020.

Deze situaties zijn gezondheidsgerelateerd, maar kunnen zeker ook economisch-, politiek- of milieugebonden situaties zijn. Ze zijn door ons dan ook niet of nauwelijks controleerbaar met onze individuele capaciteiten. We hebben noch de bevoegdheid, noch de macht om deze externe situaties te controleren. Maar toch kunnen we sterk worden beïnvloed door deze externe factoren.

In dit artikel gaan we ons dan ook vooral focussen op de controleerbare oorzaken van stress, want deze oorzaken kunnen we wel degelijk zelf beïnvloeden. Hoe komt het dan toch dat deze ‘controleerbare stress’ door velen van ons niet-controleerbaar lijkt te zijn? In dit artikel krijg je een aantal hulpmiddelen aangereikt die je kunnen helpen om controle te krijgen over die oorzaken van stress om zo stress te reduceren en zelfs te voorkomen. En wanneer je meer controle zal hebben over de controleerbare oorzaken van stress, zal je ook beter kunnen omgaan met de niet-controleerbare oorzaken van stress.

Laten we het eerst hebben over vier zeer belangrijke aspecten van ons leven, ons bestaan, onszelf. De twee eerste aspecten zijn; ons lichaam en onze geest, denk maar aan de uitspraak ‘een gezonde geest in een gezond lichaam’. En omdat we als mens functioneren in deze maatschappij, hebben we als derde en vierde aspect: relaties, werk en studies. Belangrijk is dus een fysiek, mentaal, sociaal en financieel welbevinden. We beseffen allemaal dat we zorg dienen te dragen voor ons lichaam, want wanneer ons lichaam niet functioneert zoals het hoort krijgen we hierdoor vaak problemen en stress. We weten ook dat gezond eten en drinken, voldoende beweging en genoeg rust allemaal zal bijdragen tot een gezond lichaam. We groeien op van kind naar jongvolwassene en dan worden relaties ook steeds belangrijker voor ons. We leven samen met andere mensen, dus is het ook belangrijk om evenwichtig samen te leven. Niet enkel relaties worden in dit stadium belangrijk. Rijkdom, geld en succes worden eveneens steeds belangrijker. Vooral als je een gezin hebt, wordt sociale zekerheid belangrijk. Maar het belangrijkste is je mentaal welbevinden. Het is het mentale geluk dat alle andere factoren zal beïnvloeden. Vele mensen denken dat mentaal geluk het gevolg is van fysiek, sociaal en financieel welbevinden, maar dat klopt niet helemaal. Het is het mentale welbevinden en geluk dat al de rest zal beïnvloeden in elke fase van ons leven. Stress is immers het gevolg van een mentale staat van bezorgdheid.

Belangrijk om te weten is dat de controleerbare oorzaken van stress ook kunnen onderverdeeld worden in twee grote groepen: interne en externe factoren.

Tot deze interne factoren behoren:

  • Lage mentale sterkte: je mentale welzijn zal moeten getraind worden, je zal je geest moeten trainen zodat het sterk wordt. Dit doe je door je geest te stoppen en de kans te geven om stil te worden, in een staat te brengen van minder te denken. Dit zal uiteindelijk zorgen voor positief denken. Net zoals je lichaam, heeft ook je geest nood aan rust om te herstellen. Door deze rusttoestand zal je geest de kans krijgen om negativiteit te verwerken.
  • Negatieve innerlijke stemmen en ‘mindset’: de innerlijke gedachten die je niet uitdrukt, het zorgen en het piekeren, de gedachten die je ‘zijn’ limiteren. Belangrijk hierbij is dat je je innerlijke stemmen herkent en dat je met jezelf durft communiceren. Zoals jouw lichaam je laat merken dat je moet rusten, zo zal het ook belangrijk zijn om je geest te laten rusten zodat je minder vaak negatieve gedachten zal krijgen. Belangrijk is dat je luistert naar je lichaam en geest. Met de nodige rustmomenten voor je geest, zullen de positieve gedachten de kans krijgen om te overheersen.
  • Ongeorganiseerde geest: mensen met stress hebben tegelijkertijd zeer veel gedachten. Ze hebben moeite om gedachten los te laten. Meditatie en mindfulness helpt om één gedachte te selecteren en te behandelen zodat je ze kan loslaten en je te focussen op volgende gedachte die op dat moment prioritair is. Op die manier organiseer je je gedachten en krijg je een gebalanceerd bewustzijn. Uiteindelijk zal het ook gemakkelijker worden om emoties los te laten.

Tot deze externe factoren behoren:

  • Fysieke aspecten: je gezondheid, je lichaam: lichaamsstressoren zijn het gevolg van ongezond eten en drinken, onvoldoende beweging of onvoldoende rust. Belangrijk is dat je gezond leeft. Een goede gewoonteontwikkeling is cruciaal tijdens dit proces.
  • Sociale aspecten: je stress is gerelateerde met de mensen om je heen (misschien je partner, familie, vrienden of collega’s), met je relatie(s). Sleutelwoorden voor de bouwstenen van goede relaties zijn: vrijgevigheid, behulpzaamheid, positiviteit en consistentie.
  • Financiële aspecten: je stress is vooral werk- of studiegerelateerd. Sleutelwoorden om je doelen te bereiken zijn: passie, volharding, focus en (zelf)reflectie.

Stress is een een zorgwekkende geestestoestand, terwijl meditatie een hulpmiddel is om dergelijke zorgen op een natuurlijke manier los te laten. Waarom en hoe? Meditatie is een proces dat de geest tot rust brengt. Zodra onze geest langzamer gaat denken, hoeft je je geen zorgen te maken. Je maakt je zorgen omdat je te veel over dingen nadenkt en geen oplossing kunt vinden. Dus waarom de geest niet leegmaken voor een tijdje, zodat het goed kan rusten? Dan kan de oplossing later komen.

Zelfs als je denkt dat er geen oplossing is, gaat het leven verder. Waarom niet vrolijk en vredig door het leven gaan in plaats van stressvol. Meditatie zal ook helpen bij het organiseren van je gedachten, dus negatieve gedachten die destructief zijn voor je fysieke, mentale en emotionele toestand zullen geleidelijk verdwijnen of hebben niet veel meer ruimte in je geest.

Wanneer negativiteit verdwijnt, kun je in plaats daarvan creatieve en constructieve gedachten en ideeën verwelkomen.En zo zorgt meditatie en mindfulness voor stressreductie en zelfs stresspreventie

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *